اما افسوس که او هنوز هم امام محرومان واقعی است. ما، از نعمت حضور او محروم و او از نعمت آزادی و اراده آزاد برای ساختن زندگی شایسته برای انسان امروز محروم است.

شکایت این محرومیت را کجا باید برد؟

دادخواست این محرومان را برای آزادی و نجات او از زندان های لیبی نزد کدام دادگاه باید ارائه کرد؟

چه کسی باید برای آزادی امام صدر، مصلحی که کرامت انسان را برای ما تبیین کرد تلاش کند؟

بسم الله الرحمن الرحیم

خدمت حضار گرامی

خانم ها و آقایان

سلام عرض میکنم

و ایام پر برکت ولادت پیامبر گرانقدر اسلام را تبریک می گویم.

در آغاز سخن مشتاق آنم که از طرف خانواده امام موسی صدر و همکارانم در موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر از ریاست محترم دانشگاه فردوسی مشهد جناب آقای دکتر عاشوری و از اساتید و مدیران گرانقدر این دانشگاه به ویژه جناب آقای دکتر وکیلی دبیر محترم علمی و جناب آقای دکتر طهمورث پور دبیر محترم اجرایی و دیگر دست اندرکاران برگزاری این همایش تشکر کنم و از شما حضار علاقمند، میهمانان عزیز ایرانی و لبنانی، سخنرانان دانشمند، دانشگاهایان و روحانیان که دعوت این همایش را پذیرفته اید سپاسگزاری کنم به ویژه شما جوانان گرامی و عزیز که حضورتان نشاط خاصی به مجلس ما می بخشد.

همایش امام موسی صدر، انسانِ عقل و اخلاق پنجمین همایش دو سالانه علمی است که این بار به همت دانشگاه فردوسی مشهد برگزار می شود.

انسان محوری ترین موضوع در منظومه فکری امام موسی صدر است و عقل و اخلاق را شاید بتوان مهمترین خصلت و اساسی ترین رمز موفقیت گنجینه علمی و سیستم رهبری ایشان دانست.

امام موسی صدر در سخنرانی مشهور خود در کلیسای کبوشیین بیروت در تبیین نسبت دین و انسان می گوید: «ادیان برای انسان آمده اند…ادیان یکی بودند زیرا در خدمت هدفی واحد بودند، دعوت به سوی خدا و خدمت به انسان و این دو نمودهای حقیقی یگانه اند». در جای دیگری اشاره می کنند: «نخستین وظیفه دینی، به کار گرفتن همه امکانات بشری برای خدمت به انسان است».

همچنین توجه خاص امام را به انسان می توان در اختصاص بیش از نیمی از منشور جنبش محرومان به جایگاه انسان و موضوعاتی درباره او دریافت. در بند نخست منشور جنبش محرومان پس از بیان اینکه خاستگاه این جنبش ایمان حقیقی به خداوند است می خوانیم: «این جنبش بر اساس ایمان به انسان، به هستی او و به آزادی و کرامت او استوار است. در حقیقت ایمان به انسان جنبه زمینی ایمان به خداوند است، بند سوم و چهارم این منشور بر آزادی کامل هموطنان و مبارزه با هر گونه ظلم و استیداد و محرومیت سیاسی و اجتماعی و اقتصادی که مانع رشد و شکوفایی انسان ایت تاکید دادر. مبانی مذکور از حیث نظری و عملی جایگاه مرکزی و انحصاری انسان را در نظام فکری امام صدر آشکار می کند.

اما در عمل، تاریخ معاصر لبنان گواه تلاش های بی وقفه و خستگی ناپذیر او برای ارتقای سطح زندگی انسان ها و مبارزه با ظلم و محرومیت ها است. امام با محرومین لبنان از همه طوایف وادیان هم قسم شد که تا رفع محرومیت از همه انسان ها دست از مبارزه بر ندارد. بدین سبب او امام محرومین لقب گرفت. اما افسوس که او هنوز هم امام محرومان واقعی است. ما، از نعمت حضور او محروم و او از نعمت آزادی و اراده آزاد برای ساختن زندگی شایسته برای انسان امروز محروم است.

شکایت این محرومیت را کجا باید برد؟

دادخواست این محرومان را برای آزادی و نجات او از زندان های لیبی نزد کدام دادگاه باید ارائه کرد؟

چه کسی باید برای آزادی امام صدر، مصلحی که کرامت انسان را برای ما تبیین کرد تلاش کند.

انسان امام موسی صدر انسان دارای کرامت است.

زمانی که امام صدر آزادی را تعریف می کند از منظر کرامت انسان به تبیین و تایید آزادی می پردازد و آن را نتیجه طبیعی پذیرش فطرت الهی برای انسان می داند. تا جایی که در مراسم بزرگداشت خبرنگاری که ترور شده بود اعلام می کند: «آزادی یعنی به رسمیت شناختن کرامت انسان و خوش گمانی نسبت به انسان. حال آنکه نبود آزادی یعنی کاستن از کرامت او».

اما دریغ. دریغ که مدافع سرسخت کرامت و آزادی انسان هنوز در بند است، و از آزادی محروم، اسارت او به معنای دیگر نشانه آن است که مجموع پیگیری های صورت گرفته شایسته و متناسب با موضوع و وافی به مقصود نبوده است.

چهره خسته و بی قرار و چشمان نگران، اما وجود مصمم و امیدوار او را در اثنای جنگ های داخلی لبنان فراموش نمی کنم که برای آزاد سازی هر چه سریع تر گروگان ها و اسیران جنگی نزد گروه های متخاصم تلاش می کرد. وی تحمل زندانی بودن و اسارت، هیچ کس را، بزرگ و کوچک در هیچ کجا، در هیچ کشوری نداشت و لحظه ای آرام نمی گرفت؛ برای آزادی امام خمینی (رحمه الله علیه) از زندان شاه به واتیکان رفت، به ایران آمد تا زندانیان سیاسی را از چنگال شاه نجات دهد، به مصر و سوریه و عربستان و دیگر کشورها سفر کرد، برای اومسلمان و مسیحی، لبنانی و غیر لبنانی، عرب و عجم فرق نمی کند. برای او آزادی انسان مهمترین است. اما و اما و صدها دریغ و اما چگونه است که بیش از سی سال زندانی بودن او را تحمل کرده ایم. در یک کلام، آیا این گناه ما نیست که او تا کنون آزاد نشده است.

در این مجال ذکر یکی از ویژگی های بارز او را مناسب می دانم. آن ویژگی تطابق و هماهنگی کامل میان اندیشه و گفتار و رفتار و مآلا فکر و اخلاق ایشان است. اعمال امام موسی صدر تجلی اندیشه و اعتقاد اوست، آن گونه که می اندیشید زندگی می کند. حریم خصوصی و ساحت اجتماعی او یکسان است. منظومه عملی او ترجمه عینی منظومه فکری اوست.

او در سفارشی به خواهر زاده خود که سفارشی به همه جوانان است می گوید: «انسان از لحظه تولدش تا وقتی که از دنیا می رود، عمر درازی را سپری می کند و این تجربه دیگر تکرار نمی شود و قابل برگشت نیست. بنابراین، خوب است که انسان طوری زندگی کند که گویی چندین مرتبه زندگی کرده است، به گونه ای که انگار بعد از وی باز هم زندگی جریان دارد و او هنوز هم زنده و اثرش همچنان پاینده است».

این جملات دقیقا توصیف زندگی و عملکرد خود اوست. مجموعه فعالیت های هجده ساله او در لبنان علیرغم سی و دو سال غیبت از ساحت جامعه هنوز راهگاست و آثارش نیز همچنان پاینده است. به تعبیر دیگر مفاهیم وجودی او آرمان ها و ساختارهای او هنوز تداوم دارد. این ویژگی امام موسی صدر را فرانس کونیگ، اسقف دانمارکی چه خوب توصیف می کند که می گوید: تاریخ لبنان را باید به دو دوره تقسم کرد، دوره قبل از امام صدر و دوران امام موسی صدر.

همچنین برگزاری چنین همایشی در ایران نشان از این دارد که توجه و نیاز به شناخت راه و روش او روزافزون شده و مطالبات عمومی برای پیگیری قضیه ربودن ایشان رو به گسترش است. و هنوز او در این جامعه حاضر است و حضور او همچنان پر رنگ و پاینده.

به علت همین تاثیر وجوی اوست که اکنون مسئله امام موسی صدر در آستانه کنفرانس عرب در لیبی مجددا در صدر اخبار لبنان قرار گرفته و جامعه لبنان اعم از شیعه و دیگر مذاهب و ادیان خواهان تلاش جدی برای آزادی او و همراهان او و خواهان عدم مشارکت لبنان در کنفرانس مذکور در لیبی شده است.

در پایان امیدوارم که این همایش و سخنرانی های عامانه آن انگیزه و اراده جدیدی برای تحقیق و پژوهش و نگارش پایان نامه های علمی درباره اندیشه و عمل امام موسی صدر در شما ایجاد کند.

برگزاری چنین همایش هایی برای شناخت اندیشه امام موسی صدر امری ضروری است و موثر.

اما امید آن دارم که این همایش بتواند راهی برای آزادی او نیز بگشاید.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته